PET/CT randevusundan sonra hazırlık: Önce izleyici maddeyi, kan şekerini ve eski görüntüleri kontrol edin

EastMedGo 6 Kas 2026

PET/CT randevunuzu aldıktan sonra, tetkik merkezinden bu tetkike özel hazırlık talimatlarını isteyin. Tetkikin amacını, izleyici maddenin adını, yakın zamanda gördüğünüz tedavilerin tarihlerini ve ilaç listenizi merkeze bildirin. Diyabetiniz varsa, hamile olma ihtimaliniz bulunuyorsa veya emziriyorsanız tetkikten önce mutlaka iletişime geçin. Tetkik tamamlandıktan sonra raporun ve orijinal görüntülerin, tetkiki isteyen doktora ne zaman ve nasıl ulaştırılacağını netleştirin. Bu yazı esas olarak yetişkinlere yöneliktir; çocukların hazırlığı ve düşük kan şekeri durumunda yapılacaklar için çocuk sağlığı ve tetkik ekipleriyle önceden görüşün.

Önemli noktalar

PET/CT hazırlığı; izleyici maddeye, tetkikin amacına ve kişisel durumunuza göre değişir. Başka bir tetkik için belirtilen açlık süresini doğrudan kendi randevunuza uygulamayın.[1][2]
Diyabetiniz varsa yemek ve ilaç düzeninizi tetkik merkezi ve kan şekerinizi takip eden doktorla önceden planlayın. Kendi kararınızla ilaç bırakmayın, doz artırmayın veya açlık süresini uzatmayın.[1][2]
Yakın zamanda geçirilen ameliyat, tedavi veya enfeksiyon, görüntülerin yorumlanmasını etkileyebilir. Tarihleri listeleyip ekibe verin; tetkikin zamanlamasını onlar değerlendirsin.[2]
PET/CT’nin sınırlılıkları vardır. Anormal madde tutulumu mutlaka tümör anlamına gelmez; normal sonuç da tüm sorunları dışlamaz. Sonucu, patoloji ve diğer tetkiklerle birlikte tetkiki isteyen doktorun yorumlamasını isteyin.[1][4]

Önce randevu bilgilerini kontrol edin

Tetkik istem belgeniz veya randevu bilgilerinizle tetkik merkezine şu soruları sorun: Bu tetkikte kullanılacak izleyici maddenin adı nedir? Hangi klinik soruya yanıt aranıyor, vücudun hangi bölgeleri taranacak? BT (CT) bölümünde iyotlu kontrast madde kullanılacak mı? PET için kullanılan radyoaktif izleyici madde ile BT için kullanılan iyotlu kontrast madde farklı maddelerdir. Kontrastlı BT yapılacaksa geçmişte kontrast maddeye karşı yaşadığınız reaksiyonları, böbrek sorunlarınızı ve kullandığınız ilaçları merkeze bildirin; yakın tarihli böbrek fonksiyon sonuçlarının gerekip gerekmediğini sorun.[1][3]

Farklı tetkiklerin hazırlıkları farklı olabilir. Örneğin Cambridge Üniversite Hastanelerinde rutin FDG tümör tetkiki ile kalp sarkoidozu için yapılan FDG tetkikinde farklı beslenme hazırlıkları uygulanır; aynı kurumun listelediği bazı PSMA tetkiklerinde ise açlık gerekmez. Bunlar yalnızca o hastanedeki farklı uygulamalara örnektir; kendi tetkikiniz için işlemi yapacak merkezin yazılı talimatlarını esas alın.[2]

Kişisel durumunuzu tetkik merkezine önceden bildirin

Randevu aldıktan sonra mümkün olan en kısa sürede nükleer tıp bölümüyle iletişime geçerek şunları bildirin:

Diyabet tipiniz, son dönemdeki kan şekeri durumunuz, yaşadığınız kan şekeri düşüklükleri ve insülin, tablet veya insülin pompası kullanımınız;
Hamile olma ihtimaliniz, hamile olmanız veya emzirmeniz;
Kullandığınız tüm ilaçlar ve takviyeler, geçmişteki alerjileriniz ve kontrast madde reaksiyonlarınız;
Yakın zamanda geçirdiğiniz ameliyat, biyopsi, radyoterapi, kemoterapi, diğer kanser tedavileri, beyaz kan hücrelerini artıran iğneler, enfeksiyon veya ateş ve bunların tarihleri;
Düz yatamama veya hareketsiz kalamama, ağrı, kapalı alan korkusu, ilaçları belirli saatlerde alma zorunluluğu gibi durumlar.[1][2]

Diyabetiniz varsa tetkik merkezinden randevu saatini, yemek ve ilaç düzenini, kan şekerini ne zaman ölçeceğinizi, bu tetkik için kabul edilen kan şekeri aralığını ve bu aralığın dışına çıktığında kiminle iletişime geçip ne yapacağınızı açıkça belirtmesini isteyin. Kan şekerinizi düzenli takip eden doktorla önceden bir düşük kan şekeri müdahale planı oluşturun ve yanınızda neler getirmeniz gerektiğini sorun. İki tarafın talimatları farklıysa aralarında koordinasyon kurulmasını isteyin. Tetkike yetişmek için kendi kararınızla ilaç bırakmayın, insülin dozunu artırmayın veya açlık süresini özellikle uzatmayın.[1][2]

Tetkik hazırlığı sırasında kan şekerinizin düştüğünden şüpheleniyorsanız önce bu duruma müdahale edin; aç kalmayı sürdürmek için beklemeyin. Diyabetli bir yetişkinin bilinci açıksa, güvenle yutabiliyor ve kendi müdahalesini yapabiliyorsa; kan şekeri 3.9 mmol/L (70 mg/dL) veya altındaysa ya da düşük kan şekeri belirtileri olup o anda ölçüm yapılamıyorsa, önceden belirlenmiş düşük kan şekeri planını hemen uygulayın. Böyle bir plan yoksa önce 15 gram hızlı etkili karbonhidrat alınabilir. Örneğin ambalaj bilgisine göre 15 gram şekere karşılık gelen miktarda glikoz tableti veya yaklaşık 120 mililitre normal meyve suyu alınabilir. İçeceklerin şeker miktarı değişir; etiketi esas alın.[6][8]

15 dakika sonra tekrar ölçün: Kan şekeri hâlâ 3.9 mmol/L (yaklaşık 70 mg/dL) veya altındaysa ve kişi hâlâ güvenle yutabiliyorsa, yeniden 15 gram hızlı etkili karbonhidrat alıp 15 dakika sonra tekrar ölçebilir. En kısa sürede sağlık ekibiyle iletişime geçin. Tekrarlanan müdahalelere rağmen kan şekeri düşük kalıyorsa veya belirtiler düzelmiyorsa hemen acil tıbbi yardım alın; tek başınıza beklemeyin. Hâlâ ölçüm yapılamıyorsa en kısa sürede sağlık ekibiyle iletişime geçin ve kan şekerinin ölçülmesini sağlayın; belirtiler sürerse veya kötüleşirse hemen acil yardım alın. Kan şekeri düzeldikten ve belirtiler hafifledikten sonra hemen ana öğün yenemiyorsa, yeniden düşmesini önlemek için sağlık ekibinin önerisine göre karbonhidrat içeren bir ara öğün yiyin. Otomatik insülin iletim sistemi kullanımı gibi kişisel durumlar farklı bir plan gerektirebilir; bunu diyabet ekibinizle önceden netleştirin.[6][8]

Bilinç bulanıklığı, güvenle yutamama, müdahale için başka birinin yardımına ihtiyaç duyma, nöbet veya bilinç kaybı durumunda hemen ambulans çağırın. Çin ana karasında 120’yi, diğer bölgelerde yerel acil yardım numarasını arayın. Güvenle yutamayan veya bilinci kapalı kişiye yiyecek ya da su vermeyin; kişi hastanedeyse hemen sağlık personelini çağırın.[6][7][8] Müdahaleden sonra olayın zamanını, ne yiyip içildiğini ve hangi ilaçların kullanıldığını tetkik merkezine bildirin; tetkikin nasıl düzenleneceğine merkez karar versin.

Bu tetkike özel talimatlara göre hazırlanın

Merkezden, yiyecek ve içecek kısıtlamasının ne zaman başlayacağını, sade su içilip içilemeyeceğini, egzersiz ve günlük ilaçların nasıl düzenleneceğini yazılı olarak belirtmesini isteyin. Talimatları aldıktan sonra hâlâ sorularınız varsa hazırlığa başlamadan önce telefonla netleştirin. Cambridge Üniversite Hastanelerinin standart FDG tetkikinde randevudan önceki altı saat boyunca yalnızca sade su içilmesi ve önceki 24 saat boyunca yoğun egzersizden kaçınılması istenir. Diğer uygulamalar farklı olabilir; bu süreler kendi randevu talimatlarınızın yerine geçmez.[2]

Yeme, içme, egzersiz veya ilaç kullanma zamanınız talimatlara uymadıysa ya da geç kalma ihtimaliniz varsa, mümkün olan en kısa sürede merkeze ulaşarak ne olduğunu ve zamanını bildirin. Tetkike devam edilip edilmeyeceğine veya randevunun değiştirilmesine merkez karar versin. İzleyici maddenin kullanılabildiği süre sınırlıdır; geç kalmanız o günkü tetkiki etkileyebilir.[1] Yiyip içtiğinizi veya ilaç kullandığınızı gizlemeyin.

Eski görüntülerinizi getirin, tetkik gününü ve sonuçların teslimini planlayın

Tetkik istem belgenizi, randevu belgenizi, ilaç listenizi, ilgili patoloji sonuçlarını ve tedavilerin tarih sıralamasını; ayrıca önceki PET/CT, BT veya MR raporlarını ve görüntü dosyalarını getirin. Merkezin hangi dosya biçimlerini kabul ettiğini ve bunları nasıl güvenli biçimde iletebileceğinizi önceden sorun. Eski görüntüler başka bir hastanedeyse o hastaneye başvurarak isteyin. Eski görüntüler, görüntüleri değerlendiren doktorun karşılaştırma yapmasını sağlar.[4] Tetkikten önce dosyaları alacak kurumla görüşerek dosyaların açılabildiğini ve eksik görüntü serisi veya rapor olup olmadığını doğrulayın. Eski görüntüler yoksa mevcut belgelerle muayeneye gelip gelemeyeceğinizi ve eksik belgeleri sonradan nasıl ileteceğinizi sorun.

Bildirimde belirtilen hastane yerleşkesine gidip kaydınızı yaptırın. Enjeksiyondan sonra genellikle sakin biçimde dinlenmeniz, ardından tarama masasında hareketsiz yatmanız gerekir. Merkezde geçireceğiniz toplam süre, tarama süresinin yanı sıra hazırlık ve beklemeyi de içerir.[1][2] Enjeksiyon yerinde ağrı veya şişlik olursa ya da tetkik sırasında kendinizi rahatsız hissederseniz hemen personele bildirin. Ayrılmadan önce su içme, emzirme, hamilelerle veya küçük çocuklarla temas konusunda uymanız gereken özel kuralları sorun. Düzenleme, bu tetkikte kullanılan izleyici maddeye ve merkezin talimatlarına göre yapılmalıdır.[1][5]

Resmî raporu, PET/CT’nin orijinal görüntülerini ve birleştirilmiş görüntülerini ne zaman ve hangi yolla alacağınızı, bunların doğrudan tetkiki isteyen doktora gönderilip gönderilmeyeceğini ve sonuçları kimin açıklayacağını netleştirin. Belgeleri ülkenize götürecekseniz veya başka bir hastaneye verecekseniz, önce alıcı kurumun kabul ettiği dosya biçimini ve iletim yöntemini sorun. Belirlenen zamanda hâlâ elinize ulaşmadıysa tetkik merkeziyle iletişime geçin ve tetkiki isteyen doktora haber verin. Dosyaları aldıktan sonra alıcı ekipten bunları açıp inceleyebildiğini doğrulamasını isteyin.

Sık sorulan sorular

1. Randevu belgesinde izleyici maddenin adı yazmıyorsa ne yapmalıyım?

Tetkik merkeziyle iletişime geçin, randevu bilgilerinizi ve tetkik istem belgenizi iletin; maddenin adını ve buna uygun hazırlık koşullarını öğrenin. Yaygın kullanılan FDG talimatlarının geçerli olduğunu varsaymayın.

2. Yanlışlıkla bir şey yediysem yine de tetkik yapılabilir mi?

Ne yediğinizi ve ne zaman yediğinizi en kısa sürede merkeze bildirin. Düzenleme veya randevu değişikliği gerekip gerekmediğine merkez karar versin. Randevuya yetişmek için bunu gizlemeyin.

3. Tetkikten önce kan şekerim yüksek veya düşükse ne yapmalıyım?

En kısa sürede tetkik merkeziyle ve kan şekerinizi takip eden doktorla iletişime geçin; ölçüm değerini ve belirtilerinizi bildirin. Bu randevu için verdikleri plana göre hareket edin; kendi kararınızla ek ilaç dozu almayın. Düşük kan şekerinden şüpheleniyorsanız önce yukarıdaki adımları uygulayın. Yüksek kan şekerine kusma, derin ve hızlı soluma, belirgin uyku hâli veya bilinç bulanıklığı gibi belirtiler eşlik ediyorsa hemen acil servise başvurun veya ambulans çağırın; randevuyla ilgili yanıtı beklemeyin.[9]

4. Yakın zamanda ameliyat veya tedavi geçirdiysem ne kadar beklemeliyim?

Her duruma uyan tek bir bekleme süresi yoktur. Ameliyat, radyoterapi, kemoterapi ve diğer tedavilerin tarihlerini ve tetkikin amacını, tetkiki isteyen doktora ve nükleer tıp ekibine bildirin; uygun tarihi onlar belirlesin.[2]

5. PET/CT’deki “parlak noktalar” kanser anlamına mı gelir?

Her zaman değil. Tetkik, izleyici maddenin vücuttaki dağılımını gösterir; iltihap gibi durumlar da sonucu etkileyebilir. Doktorun sonucu diğer görüntüler, patoloji ve tıbbi geçmişle birlikte yorumlaması gerekir. Bazen ek tetkikler gerekebilir.[1][4]

6. Tarama sonucu normalse başka tetkik yaptırmama gerek kalmaz mı?

Yalnızca PET/CT normal diye diğer tetkiklerinizi veya takip randevularınızı kendi kararınızla iptal etmeyin. Sonucu tetkiki isteyen doktora götürün; başlangıçtaki sorun, patoloji ve diğer görüntülerle birlikte sonraki adımı görüşün.[3][4]

7. Tetkik sırasında düz yatamıyorsam veya kapalı alandan korkuyorsam ne yapmalıyım?

Yaşadığınız güçlüğü merkeze önceden anlatın; yatış pozisyonunun değiştirilip değiştirilemeyeceğini, ağrının hafifletilip hafifletilemeyeceğini veya başka destek sağlanıp sağlanamayacağını sorun. Sakinleştirici gerekiyorsa önce ekibe bunun size uygun olup olmadığını ve o gün refakatçi ile dönüş yolculuğunu nasıl planlamanız gerektiğini sorun.[1][5]

8. Raporu aldım; orijinal görüntüler neden hâlâ gerekli?

Sizi değerlendiren doktorun tüm görüntüleri incelemesi ve diğer tetkiklerle karşılaştırması gerekebilir. Önce alıcı kurumun istediği görüntü biçimini sorun, ardından tetkik merkezinden talep edin. Yalnızca raporun alınmış olması, görüntülerin başarıyla teslim edildiği anlamına gelmez.[4]

Kaynaklar

Aşağıdaki kaynakların kontrol tarihi: 6 Kasım 2026. Randevu, ilaç ve tetkikle ilgili özel düzenlemelerde hizmet alacağınız merkezin talimatlarını esas alın.